Kategoria: Kultura
Działanie: CYKL WYKŁADÓW pn. HISTORIA W DOBREJ
Realizujący: Monika Kołacz
Zgłaszający: Monika Kołacz

Krótki opis inicjatywy (cel, odbiorcy, główne działania):

Cykl comiesięcznych wykładów pn. „Historia w Dobrej" organizuję w siedzibie - i dzięki uprzejmości - Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Ludowego w Mierzynie, regularnie op lutego 2023 r. (z przerwami wakacyjnymi). Głównym celem przedsięwzięcia jest popularyzacja dziejów Pomorza wśród mieszkańców regionu. Na moje zaproszenie przyjeżdżają z prelekcjami najlepsi specjaliści zajmujący się badaniami nad Pomorzem, osoby związane z najważniejszymi instytucjami naukowymi województwa zachodniopomorskiego: historycy, historycy sztuki, archeologowie, archiwiści, muzealnicy, etnografowie, również pasjonaci niezwiązani ze środowiskiem akademickim czy naukowym, ale wyłącznie tacy, którzy osiągnęli niekwestionowane mistrzostwo w swoich dziedzinach. Prezentowane podczas spotkań zagadnienia są zawsze bogato ilustrowane przy pomocy prezentacji multimedialnej. Wykłady są prowadzone przystępnym językiem, w formule popularno-naukowej i przeznaczone dla szerokiego kręgu odbiorców - od młodzieży starszych klas szkoły podstawowej po seniorów. Poruszana tematyka jest bardzo szeroka: od historii politycznej, społecznej, ogólnie kultury - po sztukę i zabytki, od prehistorii - po dzieje najnowsze. Prelegenci, w każdym z wykładów przeprowadzonych do tej pory nawiązywali do historii i tradycji gminy Dobra oraz powiatu polickiego, co spotykało się zawsze z ogromną aprobatą słuchaczy. 

Jestem jedyną organizatorką cyklu, wszystkim w tym przedsięwzięciu zajmuję się sama, tj.  wymyślam temat, kontaktuję się z wykładowcami, rezerwuję i przygotowuję salę, przeprowadzam promocję w mediach społecznościowych, kupuję poczęstunek dla słuchaczy, a na koniec zapraszam prelegenta na kolację do restauracji. 

Wykłady, które odbyły się w 2025 r.: 

styczeń - dr Agnieszka Matuszewska, archeolożka, Katedra Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego; brała udział mi.in. w badaniach wykopaliskowych w Polsce, Białorusi, w Szwecji, Danii i - Mierzynie. Oprócz archeologii, przedmiotem jej zainteresowania jest ochrona i promocja dziedzictwa kulturowego. Autorka wielu publikacji. W 2025 uhonorowana prestiżową nagrodą Zachodniopomorski Nobel w dziedzinie nauk humanistycznych; wykład pt. „Megality - niezwykłe konstrukcje sprzed 5500 lat i ich obecność w kulturze europejskiej" r. 

luty-  dr hab., prof. US Paweł Gut, historyk, pracownik Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego oraz kierownik oddziału Ewidencji i opracowania zasobu archiwalnego w Archiwum Państwowym w Szczecinie; kierował zespołem historyków, zajmujących się tłumaczeniem z j. niemieckiego, łaciny i greki na j.polski oraz krytycznym i naukowym opracowaniem trzytomowego dzieła Paula Friedeborna „Historyczny opis miasta Szczecina" [z 1613 r.]. Naukowcy za tę pracę w 2023 r. otrzymali Zachodniopomorskiego Nobla w dziedzinie nauk humanistycznych; wykład pt. „Źródła archiwalne do dziejów Pomorza, a zwłaszcza dawnego powiatu Randow (Szczecin i region Szczecina) w archiwach w Szczecinie, Greifswaldzie i Berlinie" 

marzec - dr hab., prof. US Radosław Ptaszyński, politolog, socjolog, historyk z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego, Przewodniczący Rady Naukowej Instytutu, członek Komisji Biograficznej Polskiej Akademii Umiejętności, Rady Naukowej Polskiego Słownika Biograficznego, Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich, Forum Dialogu i Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów; prezes stowarzyszenia Jewish Przysucha; sekretarz redakcji Polish Biographical Studies; publicysta, autor książek i artykułów, wielokrotnie nagradzany; wykład pt. „Marzec '68. Żydowska pamięć i polska amnezja" 

kwiecień - wykład był prowadzony przez dwóch prelegentów: 

dr hab., prof. US Grzegorz Kiarszys - archeolog i historyk, pracuje w Katedrze Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego; główne zaintersowania: metodologia archeologii, archeologia konfliktów, fotografia lotnicza i fotogrametria, lotnicze skanowanie laserowe, GIS i relacyjne bazy danych, itd.; autor wielu publikacji; mgr Maksymilian Dzikowski – archeolog i menedżer kultury, doktorant Szkoły Doktorskiej US; panowie wspólnie poprowadzili wykład pt. „Fabryka syntetycznych paliw płynnych Hydrierwerke Politz AG i jej materialne dziedzictwo. Totalitarny krajobraz w świetle teledetekcji archeologicznej" 

maj - dr Dariusz Kacprzak, historyk sztuki, muzeolog, muzealnik, kustosz, kurator wystaw, wykładowca akademicki. W ostatnich latach zca dyrektora Muzeum Narodowego w Szczecinie; autor/współautor/redaktor/współredaktor wielu prac naukowych wydanych w Polsce i Europie; członek rad naukowych i programowych muzeów i fundacji; wyróżniony medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz innymi odznaczeniami; wykład pt. „Historia lokalna, historia uniwersalna. O dziedzictwie Pomorza i muzealnictwie w Szczecinie I połowy XIX wieku" 

czerwiec - Dariusz Machałek, historyk, kolekcjoner kart do gry, jedyny Polak będącу członkiem prestiżowego stowarzyszenia International Playing Card Society; wykład pt. „Vereinigte Stralsunder Spielkartenfabrik AG. Fabryka Kart do Gry w Stralsundzie. Od potęgi do upadku" 

październik - Łukasz Socha, lekarz, regionalista, członek Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Polickiej „Skarb" w Policach; wieloletni badacz Hydrierwerke Politz; autor wielu artykułów dotyczących benzyny syntetycznej i pracy przymusowej, które publikował na łamach Rocznika Historycznego Polic; współtwórca ścieżki dydaktycznej na terenie starej fabryki w Policach, współautor wystawy muzealnej Muzeum Skarb; wykład pt. „Pracа przymusowa w czasie II wojny światowej na terenie Wielkiego Szczecina i okolic (ze szczególnym uwzględnieniem Polic)" 

listopad - dr Tomasz Ślepowroński, historyk, z-ca dyrektora Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego, wielokrotnie nagradzany, autor wielu publikacji, specjalizujący się mi.in. w badaniach nad dziejami nauki historycznej w NRD i stosunkami tego państwa z PRL; wykład pt. „Pomorze tułacze. Losy starych i nowych mieszkańców Pomorza Zachodniego w połowie XX w." 

grudzień - dr Paweł Migdalski, historyk z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego, autor ponad 200 artykułów i 3 książek, prezes stowarzyszenia Terra Incognita w Chojnie, prezes stowarzyszenia Akademia Kulice; zajmuje się historią Pomorza Zachodniego, historiografią, tematyką pamięci zbiorowej; wykład pt. „Na szlaku Chrobrego. Polska i Pomorze za pierwszych Piastów, w związku z wielkimi rocznicami"

Efekty / rezultaty działania (co udało się osiągnąć, wpływ na społeczność):

Efekty:

Do tej pory zorganizowałam łącznie 27 wykładów, które wygłosili najlepsi naukowcy z najważniejszych instytucji kulturalno-naukowych Szczecina i regionu (oraz pasjonaci). 

W okresie styczeń - czerwiec, październik - grudzień 2025 r. odbyło się 9 spotkań. W każdym wykładzie uczestniczyło ok. 20-30 słuchaczy, mieszkańców powiatu polickiego, Szczecina oraz regionu, osoby w różnym wieku. Cykl Historia w Dobrej od początku jest szeroko promowany w Internecie, w ciągu 3 lat zdążył się już utrwalić w środowiskach związanych i zainteresowanych kulturą regionu, ma swoich wiernych fanów, a co miesiąc przybywają nowi uczestnicy. Słuchacze, którzy podczas prelekcji mogą napić się kawy/herbaty, zjeść coś słodkiego, chwalą sobie dobrą, familiarną atmosferę oraz możliwość zadawania pytań i bezpośredniego kontaktu z prelegentem - z którym trudno byłoby spotkać się w innych okolicznościach. 

Wartym podkreślenia jest również fakt, że spotkania w Mierzynie są jedynym regularnym cyklem wykładów popularyzujących historię Pomorza, jakie kiedykolwiek były organizowane na terenie powiatu polickiego. 

Na początku 2026 r. inicjatywa uzyskała Patronat Honorowy Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego Olgierda Geblewicza. 

Wpływ na społeczność:

Cykl zdążył się już utrwalić w świadomości mieszkańców regionu zainteresowanych historią i kulturą lokalną. Słuchacze chętnie przychodzą na spotkania, bo zawsze jest merytorycznie i panuje sympatyczna, wręcz rodzinna atmosfera - a to jest rzadkość na wykładach, które odbywają się w dużych miastach, gdzie uczestnicy są anonimowi. Słuchacze mają poczucie, że prelekcje są przygotowywane z myślą o nich i bardzo to doceniają . Są zadowoleni, że nie muszą jeździć do centrum Szczecina w poszukiwaniu oferty edukacyjnej i że pośród dostępnych na terenie powiatu propozycji spędzenia popołudnia znajdują inicjatywę na najwyższym poziomie. 

Inne aspekty, w których przedsięwzięcie się wyróżnia, wymieniam poniżej .

Uzasadnienie zgłoszenia (dlaczego inicjatywa zasługuje na wyróżnienie w kategorii, w aspekcie przypisanych do niej kryteriów?): 

Na tle wszelkich inicjatyw kulturalnych odbywających się na terenie powiatu polickiego cykl Historia w Dobrej jest inicjatywą wyjątkową, ze względu na to, że:

1/ jest organizowany regularnie, co miesiąc (z przerwą wakacyjną) od 3 lat,

2/ organizatorką jest jedna osoba, mieszkanka powiatu, która robi to całkowicie pro bono,

3/ jest innowacyjny - ponieważ jest to pierwsze i jedyne tego typu przedsięwzięcie na terenie powiatu polickiego,

4/ do Mierzyna - na podszczecińską wieś - przyjeżdżają najlepsi badacze i badaczki z regionu zajmujący się historią Pomorza, często tacy, którzy rzadko występują publicznie,

5/ posiada dużą wartość merytoryczną - mieszkańcy powiatu polickiego na wyciągnięcie ręki mają możliwość uczestnictwa w wykładach na najwyższym poziomie naukowym, jednocześnie prowadzonych w sposób przystępny, w przyjaznej atmosferze (por. wyżej), z wielką dbałością o wszelkie szczegóły organizacyjne,

6/ tematyka wykładów jest bardzo szeroka - (por. wyżej). Oprócz funkcji edukacyjnej spotkania pełnią również funkcję promocji dziedzictwa i dorobku kulturowego regionu w powiecie polickim, jak i powiatu polickiego w regionie (ze względu na poruszanie wątków lokalnych podczas prelekcji oraz faktu, że informacje i relacje z wykładów, licznie udostępniane, krążą w mediach społecznościowych.) Cykl jest także szeroko rozpoznawalny w środowisku naukowym i kulturalnym całego województwa.

7/ Formuła organizacyjna (por. wyżej) sprzyja integracji społecznej i budowaniu wspólnoty w obszarze kultury.

8/ Historia w Dobrej spełnia bardzo dużą rolę w promocji gminy Dobra i powiatu polickiego poza ich granicami (ze względu na rozpoznawalność cyklu oraz treści, jakie są przekazywane podczas wykładów); odbiorcy mediów społecznościowych z regionu, nawet jeśli do tej pory nie uczestniczyli w wykładzie w Mierzynie, słyszeli o organizowanych spotkaniach (zakładane stwierdzenie wynika z informacji uzyskanych od mieszkańców Szczecina i okolic),

9/ przyczynia się również do budowaniu tożsamości lokalnej (poprzez poszerzanie świadomości),

10/ a ze względu na czas, od jakiego przedsięwzięcie jest organizowane (3 lata), regularność spotkań oraz wpływ społeczny - cykl charakteryzuje się wysokość wartością trwałą.

11/ Cykl - mimo że organizowany jako indywidualna inicjatywa mieszkanki powiatu - został zauważony i doceniony przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

(por. wyżej).

Okres realizacji działania:

Od 1.01.2025 r. do 31.12.2025 r. (początek - od lutego 2023 r. do chwili obecnej, w cyklach comiesięcznych)

Załączniki:

Informacje o wykładach (ogłoszenia) i relacje ze wszystkich spotkań dostępne są w mediach społecznościowych - w grupie HISTORIE LOKALNE Bezrzecze i gmina Dobra oraz w licznych udostępnieniach na Facebooku